Zaznacz stronę

Wielkanoc jest na wiosnę?

Kultura tradycyjna, zwana też archaiczną czy też ludową, jest intrygująca z wielu powodów. Na przykład w interesujący sposób odbiera życie oraz śmierć. Co jeszcze ciekawego można o niej powiedzieć?

Powtarzamy czas początku – pradawnego porządku

Kulturę można pojmować na wiele sposobów. I co ciekawe, każdy sposób jest prawdziwy. Na przykład istnieje światopogląd tradycyjny i istnieje racjonalny sposób postrzegania świata. Światopogląd tradycyjny jest bardziej intuicyjny, a racjonalny – rozumowy oraz eksperymentalny. Światopogląd tradycyjny cechuje się przede wszystkim…

  • dorocznym powtarzaniem tzw. czasu początku – co objawia się świętowaniem, na przykład świętowaniem Bożego Narodzenia – jak zauważa Anna Zadrożyńska w książce pt. Powtarzać czas początku.

Można powiedzieć, że kiedy świętujemy, włącza nam się w głowie myślenie bardziej tradycyjne i intuicyjne. Wręcz myślimy prawą półkulą mózgową. Podejmujemy wówczas wiele, mniej racjonalnych decyzji. Jednak nie są to decyzje przypadkowe, bo wiele rzeczy, które robimy ma swoje źródło w pradawnych czasach, w archetypach, w symbolach. Światopogląd tradycyjny wcale nie jest chaotyczny, wręcz przeciwnie – jest bardzo uporządkowany. Na przykład doroczne powtarzanie czasu początku w czasie świąt nawiązuje do czasów, które Biblia opisuje jako życie w raju. Świętując, podświadomie pragniemy odtworzyć ów czas, kiedy świat wyłonił się z chaosu i uporządkował.

Człowiek i natura

Inną cechą tradycyjnej wizji świata jest to, że według niej istnienie ludzkie jawi się jako całość. Całość ta odzwierciedla przemiany wszechczasu. W ludowej percepcji świata człowiek jest bowiem bardzo utożsamiany z przyrodą. Na przykład menstruacja kobiety ma związek z księżycem, seks jest analogiczny do uprawiania pola, a zapłodnienie można porównać do siania. Poza tym, jak zauważa Anna Zadrożyńska we wspomnianej książce, człowiek w światopoglądzie tradycyjnym jest zarówno wszystkim jak i niczym.

Życie i śmierć – profanum i sacrum

Kultury tradycyjne mają jeszcze jedną bardzo ciekawą cechę – łączą to, co uniwersalne z tym, co jednostkowe – jak zauważa wspomniana autorka książki. W szczególny sposób łączą więc sprzeczności, tworząc intrygującą filozofię wszechświata. Stąd właśnie powiązanie cyklu świąt z przyrodą (Wielkanoc przypada na czas odradzania się przyrody do życia). Ciekawe jest także połączenie takich uniwersalnych wartości jak życie i śmierć z codziennością i niecodziennością. Codzienność łączy się z życiem (jako sfera profanum) a niecodzienność ze śmiercią (jako sfera sacrum).